"เราคือใบไม้ต้นเดียวกัน" ร้องเพลงก่อนเดินในวิถีแห่งสติ

2 เรามีศิลปะการอยู่กับตัวเองหรือยัง      ทำไมชีวิตของเราจึงวุ่นวายสับสนใจแต่ละวัน สิ่งหนึ่งคือ บ่อยครั้งเราต้องทำกิจเกี่ยวพัน กับผู้อื่น แล้วก็นำกิจนั้นเข้ามากระทบในจิตของเรา "ศิลปะการอยู่ร่วมกัน" ที่คณะภิกษุและ ภิกษุณีจากหมู่บ้านพลัมนำมาให้เราเรียนรู้นั้น สิ่งแรก ภิกษุณีนิรามิสาให้เรากลับมาอยู่กับ ตัวเองก่อน ท่านกล่าวว่า ก่อนที่จะเรียนรู้ศิลปะการอยู่ร่วมกัน เราต้องถามตัวเองว่า เรามี ศิลปะการอยู่กับตัวเองหรือยัง      การมีศิลปะอยู่กับตัวเองนั้น อย่างแรกมีกุศโลบายคือ ให้หยุดกิจกรรมทุกอย่างเมื่อ ได้ยินเสียงระฆัง หรือเสียงนาฬิกา หรือเสียงโทรศัพท์ เพื่อให้กลับมาอยู่กับลมหายใจ เตือนให้ ตัวเองยิ้มน้อยๆ เตือนให้ตัวเองมีความสุข      "เวลาที่เราโทรศัพท์ไปหมู่บ้านพลัม ประเทศฝรั่งเศส พระเป็นร้อยรูป เมื่อได้ยินเสียง โทรศัพท์จะหายใจไปพร้อมๆ กับเรา หลายครั้งที่คนโทรฯ ไปแล้วคิดว่าไม่มีใครรับสาย แต่จริงๆ แล้วเรากำลังกลับมาอยู่กับลมหายใจอย่างน้อย 3 ครั้ง จึงค่อยรับโทรศัพท์ เรา อาศัยวิธีการนี้เป็นการฝึกหยุดเพื่อกลับมาหาตัวเอง เราต้องฝึกหยุดเพื่อให้กายและใจกลับ มาอยู่ในที่เดียวกัน เมื่อเข้าใจตรงนี้ เราจะอยู่กับตัวเราอย่างไรให้มีความสุข"      หลวงพี่นิรามิสาอธิบายต่อมาว่า ในตัวเรามีกายกับใจไม่ได้แยกออกจากกัน อะไรที่ เกิดขึ้นกับกายก็เกิดขึ้นกับใจด้วย เวลามีความกังวลเรานอนไม่ได้ โรคปวดหัว ปวดหลัง โรคกระเพาะก็ตามมา ถ้าดูแลแต่กาย ไม่ดูแลใจ เราอาจรู้สึกว่าเราป่วย ซึมเศร้า และอาจ รู้สึกป่วยมากขึ้นเป็นสองเท่า

     "จิตเป็นเรื่องลึกซึ้งมาก ร่างกายเราประกอบด้วยขันธ์ 5 หรือ 5 กอง หรือแม่น้ำ 5 สาย แม่น้ำสายที่หนึ่งคือกาย แม่น้ำสายที่สอง คือเวทนาหรือความรู้สึก แม่น้ำสายที่สามคือสัญญา ความคิดเห็น การรับรู้ แม่น้ำสายที่สี่คือสังขารหรือการปรุงแต่ง จิตที่ปรุงแต่ง แบ่งออกเป็น 51 อย่างซึ่งละเอียดมาก เช่น ความโกรธ ความเกลียด ความรำคาญ ความสุข ความซึมเศร้า เป็นต้น แม่น้ำสายที่ห้า คือวิญญาณ หรือฐานของจิตที่คิดปรุงแต่งจากการรับรู้ของอายตนะภายในและอายตนะภายนอก ที่เปรียบดั่งประตูทั้ง 6 บาน ที่ออก ไปรับรู้สิ่งภายนอกทั้ง 6 อย่างคือ ตากระทบรูป หูกระทบเสียง จมูกดมกลิ่น ลิ้นรับรส กายรับสัมผัส และใจกระทบอารมณ์ต่างๆ จนเกิดกระบวนการทำงานของจิต"

     "ในจิตใจของเราแบ่งเป็นสองส่วนคือ ห้องรับแขก (จิตสำนึก) และห้องเก็บของ (จิตใต้สำนึก) เก็บจิตใต้สำนึกในรูปของ เมล็ดพันธุ์ต่างๆ มากมาย มีทั้งเมล็ดพันธุ์ที่ดีและเมล็ดพันธุ์ที่ไม่ดีอยู่ในนั้น ซึ่งกระบวนการทำงานของเมล็ดพันธุ์ต่างๆ ภายในจิต เกี่ยวพันธุ์กับโลกใบนี้ด้วย"

     อย่างในกรณีการเกิดสึนามิที่ผ่านมาในหลายประเทศ หลวงพี่นิรามิสาวิเคราะห์ว่า เป็นเพราะเราไม่ได้ดูแลพื้นโลกอย่างดี เราใช้ ทรัพยากรอย่างไม่ตระหนักถึงผลเสียตามมามากมาย เราคือผู้ทำสวน เราดูแลเมล็ดพันธุ์ภายในเราอย่างไร ผลก็สะท้อนออกมา เช่นนั้น

     "เวลาที่เราเหงา เศร้า เวลาเราปฏิบัติ ก็กลับมาดูความเหงา ความเศร้า เราตระหนักรู้กับสิ่งที่เกิดขึ้นกับอายตนะ 6 ด้วยว่า เวลาเรา ฟังเพลงเศร้านั้น อาการเหมือนถูกตัดลำไส้? เวลารับประทานอาหารเราสัมผัสอารมณ์อย่างไร จมูกเวลาเราได้กลิ่นอโรมาเรารู้สึก อย่างไร กลิ่นบางกลิ่นทำให้เราไปสัมผัสกับเมล็ดพันธุ์แห่งความกลัว การสัมผสัทางกายเรารู้สึกอย่างไร การสัมผัสทางใจก่อให้เกิด ความคิดอย่างไร"

     "ถ้าเราคิดสิ่งที่ดีเราก็เป็นสุข ถ้าคิดสิ่งที่เป็นทุกข์ ก็ทุกข์ คนเราเป็นทุกข์เพราะความคิด เราคิดอย่างไร เราก็เป็นแบบนั้น เราบริโภคผ่านตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ อย่างไร เราก็เป็นอย่างนั้น"

     หลวงพี่นิรามิสาให้ เทคนิคสี่อย่างในการแปรเปลี่ยนเมล็ดพันธุ์ภายในของเรา ไม่ให้จมอยู่กับความคิดแบบเดิมๆ ที่ทำให้เรา เป็นทุกข์ดังนี้

     1. เราต้องทำให้เมล็ดพันธุ์ในแง่บวกเกิดขึ้น

     2. จากนั้นเชิญเมล็ดพันธุ์ในแง่บวกขึ้นมาแทนที่เมล็ดพันธุ์ในแง่ลบ

     3. เวลาเมล็ดพันธุ์ในแง่ลบผุดขึ้นมา ทำอย่างไรที่จะไม่ให้เมล็ดพันธุ์ในแง่ลบนั้นเล่นละครมากเกินไป อย่างเช่น ถ้าเรากดทับ ความทุกข์ เราจะมีอาการซึมเศร้า มีความโกรธเกิดขึ้น ศิลปะแห่งการเจริญสติคือการเชิญเมล็ดพันธุ์แห่งสติขึ้นมา ให้เมล็ดพันธุ์ แห่งสติไปโอบล้อมเมล็ดพันธุ์แห่งความโกรธ
     ก้อนความโกรธคือตัวเรา เราทิ้งไม่ได้ แต่เราสามารถใช้พลังแห่งสติโอบล้อมซึมเข้าไปในความโกรธแล้วกราบสัมผัสพื้นดิน เรียกพลังแห่งสติขึ้นมา พลังความโกรธก็จะค่อยๆ เย็นลงไปนอนเนื่องอยู่ในจิตใต้สำนึก แล้วเขาจะเล็กลงเรื่อยๆ ถ้าไม่ไปเชื้อเชิญ เขาขึ้นมาบนห้องรับแขกอีก

     4. ขณะที่เมล็ดพันธุ์ในแง่ลบนอนเนื่องอยู่ ให้เขานอนให้สบาย ไม่ต้องเรียกเขาขึ้นมา ถ้าเราขี้โกรธ เราต้องกลับมาโอบล้อม ความโกรธของเราด้วยสติ แล้วหลีกเลี่ยงการกดปุ่มความโกรธของเรา เช่นว่า ถ้าเรารู้ว่าคนๆ นั้นจะทำให้เราโกรธ เราก็อย่าไปยุ่ง กับเขา

     "เหล่านี้คือเทคนิคในการดูแลเมล็ดพันธุ์ซึ่งนอนเนื่องอยู่ในจิตใต้สำนึก เราจะรดน้ำเมล็ดพันธุ์แห่งสติให้เติบโตขึ้น แล้วเราจะไม่ ไปใส่ปุ๋ยเมล็ดพันธุ์ในแง่ลบ เพื่อให้แม่น้ำทั้ง 5 สายอยู่ร่วมกันอย่างผสานกลมกลืน ถ้ากองขันธ์ทั้ง 5 หรือแม่น้ำทั้ง 5 สาย อยู่กัน อย่างสามัคคี เราจะอยู่ร่วมกันกับตัวเองอย่างมีความสุข เมื่อเราฝึกฟังเสียงระฆัง เรากลับมาอยู่กับลมหายใจ และกายเราอยู่ตรงนั้น ด้วยเต็มร้อย ขณะนั้นกายกับใจเป็นหนึ่งเดียวกัน"

     "เราเชิญระฆังก็เพื่อให้กายกับใจซึ่งประกอบด้วยแม่น้ำทั้ง 5 สายกลับมาอยู่ร่วมกันอย่างสันติ"

(โปรดติดตามตอนที่ 3)